PRZEDSIĘBIORSTWO EKONOMII SPOŁECZNEJ

Działamy jako Przedsiębiorstwo Ekonomii Społecznej

Rozmowa z Michałem Jarosem, wiceprezesem Stowarzyszenia na Rzecz Wspierania Aktywności Seniorów AS

Od kwietnia 2017 roku Stowarzyszenie AS działa w formule Przedsiębiorstwa Ekonomii Społecznej. Co zdecydowało o wyborze takiej formy działalności?

Decyzja ta wynika przede wszystkim z aspektu społecznego. Podmioty Ekonomii Społecznej, to nie tylko przedsiębiorstwa o charakterze komercyjnym, realizujące usługi, wytwarzające określone produkty, które zyski z ich sprzedaży przeznaczają na rozwój, inwestycje czy utrzymanie bieżące przedsiębiorstwa. Podmioty Ekonomii Społecznej priorytetowo traktują  aspekt ludzki. To jest wyjątkowe miejsce, szczególna przestrzeń, która pozwala zaktywizować ludzi biernych zawodowo, w ciekawy sposób prowokować ich do wyjścia z domu. PES dzięki swojej działalności, czy to w sektorze zawodowym, czy to produkcji towarów przede wszystkim dają miejsce zatrudnienia osobom zagrożonym wykluczeniem społecznym albo już wykluczonym społecznie.

Jakie zatem osoby są adresatami tych działań?

Są to przede wszystkim osoby znacznie oddalone od rynku pracy. Tu przyczyn jest wiele. Najczęściej z powodu kryzysu życiowego, którego doświadczają: traumy wynikającej ze zdarzeń losowych, przemocy domowej, utraty bliskiej osoby. Ten temat dotyczy także matek samotnie wychowujących dzieci, czy osób w podeszłym wieku, które właśnie w podmiotach  ekonomii społecznej mogą znaleźć zatrudnienie, a tym samym wrócić na rynek pracy, zdobywać środki na zapewnienie właściwej jakości życia i co bardzo ważne uczestniczyć w życiu społecznym.  

Taką drogę otwiera właśnie osobom poszukującym pomocy, dobrej życiowej zmiany  Stowarzyszenie AS.

Bardzo szerokie spektrum naszej działalności w tym zakresie opiera się na kilku filarach. Pierwszy, to działalność statutowa ukierunkowana na szeroko rozumianą aktywizację osób starszych. Tu realizujemy szereg projektów, w tym nasz sztandarowy – szycia Skrzata Helpika, który powstaje w naszej Szwalni Seniora w ramach zajęć aktywizujących seniorów. Ale to także bogaty i różnorodny wachlarz zajęć tematycznych, warsztatów, spotkań promujących integrację wewnątrz i międzypokoleniową we współpracy z lokalnym środowiskiem. Drugim filarem tej działalności jest sektor gastronomiczny, w którym prowadzimy nasze restauracje Gary Babci Krysi w Mławie i Płocku oraz Salonik Babci Krysi w Płocku. Trzecią gałęzią tej działalności Stowarzyszenia jest aspekt społeczny związany z zatrudnieniem osób zagrożonych wykluczeniem społecznym. Pierwszych pięć miejsc pracy, które utworzyliśmy w 2017 roku, powstało dla osób, które doświadczały kryzysu i były ofiarami przemocy. Przy ich tworzeniu nawiązaliśmy współpracę z Zespołem Ośrodków Wsparcia w Mławie, zajmującym się działaniami antykryzysowymi głównie dla matek samotnie wychowujących dzieci. Wśród wielu działań wspomagających naprawianie życia jest także pomoc w powrocie na rynek pracy.  Dzięki naszej współpracy osoby te zostały skierowane do pracy w Stowarzyszeniu AS, zyskując stabilność oraz  możliwość zapewnienia sobie i dzieciom godnego przetrwania.

Podjęcie pracy, to początek wchodzenia właśnie w to co nazywamy ekonomią społeczną. Osoby wykluczone społecznie podejmując pracę włączają się w działania społeczne będące w spektrum działalności  Stowarzyszenia.

Tak, bo nasi pracownicy włączają się w szereg projektów aktywizujących seniorów czy wpływających na kształtowanie lokalnej społeczności, odpowiedzialności społecznej za wspólne dobro jakim jest kultura, tradycja. Włączają się w szereg inicjatyw na rzecz osób niepełnosprawnych, dzieci, uczniów i oczywiście seniorów, którym w sposób szczególny dedykujemy naszą działalność. 

Z pojęciem ekonomii społecznej nierozerwalnie łączy się ekonomia solidarna. Co to oznacza i jak jest realizowana w Stowarzyszeniu AS?

W procesie tworzenia produktów czy usług kierujemy się zasadą,  że wszelkiego rodzaju produkty, komponenty pozyskujemy od lokalnych przedsiębiorców. W przypadku AS’a to dotyczy naszych restauracji, do których zakupy robimy od sadowników, producentów działających w najbliższym otoczeniu. Dzięki ekonomii solidarnej kreujemy niesamowicie ważną, zwłaszcza w obecnej sytuacji, korzyść społeczną. Mianowicie wspieramy lokalny biznes, który wspiera nas. Lokalni przedsiębiorcy mają pracę, mogą kontynuować zatrudnienie. My z kolei mamy łatwość w pozyskiwaniu surowców do tworzenia naszych produktów czy usług i dzięki temu nasi pracownicy też mają zatrudnienie. Jest to łańcuch ekonomii, który oprócz akcentu czysto komercyjnego, finansowego posiada także niesamowicie ważny akcent społeczny. 

W funkcjonowaniu przedsiębiorstwa ekonomii społecznej niezwykle ważne jest budowanie odpowiedzialności społecznej.

 Odpowiedzialność, którą kreujemy od 2017 roku daje się zauważyć poprzez zaangażowanie pracowników  w zupełnie inne działalności niż te, które wynikają z ich obowiązków zawodowych. Włączamy naszych pracowników w szereg rozmaitych inicjatyw pokazujących, że są ważni, potrzebni, mogą wspierać osoby potrzebujące. I to działa, bo pokazuje, że człowiek, który sam doświadczył traumy i krzywdy w życiu czuje potrzebę niesienia pomocy drugiemu potrzebującemu. Dlaczego? Bo wie co to znaczy być potrzebującym, ofiarą przemocy, czy osobą na tak zwanym marginesie aktywności społecznej. Takie wspólne działanie pokazuje kolejną ważną kwestię. Mianowicie, że z tego  marginesu  można wyjść, przy wsparciu i pomocy innych. To robimy pokazując, że w każdym człowieku jest potencjał, wiele możliwości, talentów, pasji, które wystarczy tylko zauważyć i rozwinąć. 

Podmioty ekonomii społecznej pokazują, że praca nie musi być tylko realizacją powierzonych pracownikowi obowiązków.

To arena, na której oprócz realizacji obowiązków służbowych staramy się inwestować w potencjał ludzki i rozwijać go. Praca w przedsiębiorstwach ekonomii społecznej nie musi być rutyną. Bo ten zakres możliwości jest bardzo obszerny i zmienia się dostosowując do wymogów czasu. Ostatnia sytuacja związana z pandemią koronawirusa potwierdziła to.  Nasza Szwalnia Seniora, w której w ramach zajęć aktywizujących z seniorami szyliśmy Skrzata Helpika została zmieniona w miejsce, gdzie szyliśmy z pracownikami maseczki. To było możliwe dzięki budowanej wśród pracowników odpowiedzialności społecznej. Bo czując odpowiedzialność za miejsce, które tworzą razem z pracodawcą,  w tym przypadku z zarządem stowarzyszenia, mają świadomość i potrzebę elastyczności, mobilności, aby być w stanie odpowiedzieć na każde zapotrzebowanie wynikające z sytuacji rynkowej, ekonomicznej przedsiębiorstwa, by to przedsiębiorstwo utrzymać. Poczucie odpowiedzialności jest fundamentem  tej elastyczności w pełnieniu i realizacji obowiązków służbowych przez pracowników.

Aby pomagać, dawać szansę osobom oddalonym od rynku pracy, realizować misję przywracania i udziału w pełnym życiu trzeba być dużą organizacją?

W tym przypadku zdecydowanie najważniejsze znaczenie ma samo poczucie misji. Misja jest fundamentem bycia w podmiocie ekonomii społecznej. Misja jest punktem wyjścia do zaszczepienia w kadrze bakcyla społecznej odpowiedzialności, chęci niesienia pomocy najbardziej potrzebującym, ale także odkrywania potencjału u osób, które same go nie widzą. W charakterystyce podmiotów ekonomii społecznej ważne jest to, że my nieustannie inwestujemy w doskonalenie pracowników: seminaria, szkolenia, prelekcje, wyjazdy integracyjne. Bardzo lubimy kształtować osobowości naszych pracowników właśnie w takim kierunku, motywować, uwrażliwiać,  mówić im o tym co powinni rozwijać. To szalenie ważne. W kierowaniu podmiotem ekonomii społecznej ważne jest to, by znaleźć czas na rozmowę z drugim człowiekiem, żeby nie izolować pracownika od przełożonych. W naszym podmiocie, nie szczędzimy czasu na rozmowę. Zarząd nie jest hermetycznym tworem wydającym polecenia. Zarząd i kadra kierownicza jest gronem ludzi, którzy zawsze są w dyspozycji i chcą rozmawiać. 

Osobom, które nie znają tematu podmiotów ekonomii społecznej trudno jest zrozumieć ich specyfikę. Funkcjonuje uproszczony schemat: firma działa, aby coś wyprodukować, sprzedać, zarobić. 

Tak to jest firma, która wytwarza, produkuje, świadczy usługi, ale najistotniejsze w tym wszystkim jest to, by tworzyć to w odpowiednim klimacie, atmosferze poczucia odpowiedzialności za miejsce, w którym się jest. Mieć poczucie i potrzebę pracy, która daje dobro innym. Daje satysfakcję, poczucie bezpieczeństwa, pozwala rozwijać pasje, odkrywać swoje możliwości i bardzo uwrażliwia na potrzeby drugiego człowieka. 

Z perspektywy trzech lat działalności Stowarzyszenia jako PES co jest najważniejsze, do tego aby zacząć i co jest najpotrzebniejsze, aby realizować swoją misję?

Jeżeli komukolwiek z funkcjonujących przedsiębiorców przyświeca chęć działalności społecznej, to musi pamiętać, że wątek społeczny jest tu cechą nadrzędną. Nie pieniądz, chęć posiadania, zarabiania, bo to gubi. Najistotniejsze jest to, aby jednoczyć ludzi we wspólnym działaniu. Jeżeli zjednoczenie jest misją, którą czuje potencjalny przedsiębiorca, to jak najbardziej ekonomia społeczna  jest tym gwarantem i możliwością, która warto wcielić w życie. Dlaczego? Bo sukces i efekty takiej współpracy w sektorze ekonomii społecznej są zdumiewające. 

W przypadku Stowarzyszenia AS wizualnym odzwierciedleniem tego co dzieje się w obszarze ekonomii społecznej jest…

… jestem przekonany, że cechą charakteryzującą podmiot ekonomii społecznej jest relacja. I ta relacja sprawia, że wyróżniamy się spośród innych funkcjonujących na rynku przedsiębiorstw. Mówiąc o relacji w podmiotach  ekonomii społecznej mam na myśli relacje  także te budowane z przyjaciółmi, sympatykami, osobami firmami korzystającymi z usług czy towarów sprzedawanych przez podmioty ekonomii społecznej. To jest nowa jakość kupowania. To widać na przykładzie naszego Skrzata Helpika szytego przez seniorów.  Kupujący go dają dobro, pomagają tworzyć się dobru. Bo jest ono przekazywane tym osobom, które go szyją. Każda osoba zamawiająca,  kupująca Helpika daje pracę seniorom, którzy w ramach aktywności dziennej przychodzą, pracują, rozmawiają ze sobą, nie czują się samotni. Czyli poprzez kupowanie inni budują relację wobec siebie samego, ale też wobec otoczenia. I to jest ta nowość, której nie ma w innych firmach. Kupujący pomagają społecznie, bo dają możliwość nabywania, budowania relacji tym, którzy tworzą ten produkt, ale również tym, którzy tę usługę odbierają, kupują. 

Czy osoby, które są wokół tej działalności, wokół Stowarzyszenia rozumieją sens tego przesłania?

Relacje, które tworzą nasi pracownicy względem siebie są zdumiewające. Bardzo miło jest nam jako zarządowi, że kiedy spotykamy się  chociażby przy wigilijnym stole z seniorami, naszymi członkami, ale także przy okazji imienin, urodzin, spotkań integracyjnych staramy się wszyscy czerpać dobro z tego co się dzieje w organizacji. I widać, że to nie jest sztuczne. Zależy nam na autentyczności budowania tych relacji, na prawdzie, kreatywności, budowaniu poczucia inicjatywy. To wszystko składa się na budowanie wspólnego dobra, społecznej odpowiedzialności. Poczucia, że to nie jest tylko praca, ale to jest też dom. Wielu naszych wolontariuszy seniorów przebywających w Szwalni Seniora mówi, że to jest ich drugi dom. Cieszą się, że mogą przyjść,  razem popracować, porozmawiać, tworzyć piękne dzieła, zjeść wspólnie obiad. I to samo dotyczy pracowników przedsiębiorstwa ekonomii społecznej.

Dziękuje za rozmowę